«Ιt’s the economy, stupids»...

Της Ζέζας Ζήκου

Βοηθήστε τους τραπεζίτες, είναι ο γνωστός λαϊκίστικος ζήλος των πολιτικών της Ευρώπης και όχι μόνο. Αλλά αρκετοί διασκεδάζουν όταν παρακολουθούν τους πολλούς που αρέσκονται να βλέπουν τους τραπεζίτες να πέφτουν σε ανυποληψία. Όμως, οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο προσπαθούν, με αφορμή να διασώσουν την Ισπανία, να ξαναγράψουν τους κανόνες που πρέπει να ακολουθήσει ο τραπεζικός κόσμος της Ευρωζώνης, προς όφελός τους φυσικά. Βεβαίως, το έργο παίχτηκε με επιτυχία στη Wall Street πριν από τέσσερα χρόνια.

Οργίλος ο διάσημος νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν επισημαίνει ότι όλη αυτή η ιστορία έχει αρχίσει να μοιάζει με ρουτίνα: για άλλη μια φορά η οικονομία βυθίζεται, η ανεργία εκτοξεύεται στα ύψη, οι τράπεζες έχουν προβλήματα, οι κυβερνήσεις σπεύδουν για σωτηρία - αλλά, με κάποιο τρόπο, σώζονται μόνον οι τράπεζες, όχι οι άνεργοι.

Για να είμαστε σαφείς, οι ισπανικές τράπεζες όντως χρειάζονταν σωτηρία. Η Ισπανία είχε πράγματι παγιδευθεί μέσα σε ένα φαύλο κύκλο - σε μια γνωστή διαδικασία, στην οποία η ανησυχία για τη ρευστότητα των τραπεζών εξαναγκάζει τις τράπεζες να εκποιήσουν περιουσιακά στοιχεία, κάτι το οποίο μειώνει τις τιμές αυτών των περιουσιακών στοιχείων, το οποίο κάνει τον κόσμο να ανησυχεί ακόμη περισσότερο για τη ρευστότητα. Δεν ήταν αναγκαστικά λάθος αυτό το τελευταίο πακέτο σωτηρίας (αν και πολλά εξαρτώνται από τις λεπτομέρειες). Αλλά το εντυπωσιακό είναι ότι την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες, τονίζει ο Κρούγκμαν, συμφωνούσαν γι’ αυτή τη σωτηρία, έστελναν ισχυρά μηνύματα ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να αλλάξουν την πολιτική, που έχει αφήσει το εν τέταρτο των Ισπανών εργαζομένων -και έναν στους δύο νέους- ανέργους.

Η ανεργία στην Ευρωζώνη καλπάζει και όλα δείχνουν ότι η Ευρώπη μπαίνει σε μια νέα ύφεση και ο πληθωρισμός μειώνεται. Σύμφωνα με όλους τους συνήθεις κανόνες της νομισματικής πολιτικής, η κατάσταση θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με επιθετική μείωση επιτοκίων. Αλλά η ΕΚΤ δεν κάνει τίποτα, καταγγέλλει ο Αμερικανός νομπελίστας.

Και αυτό δεν λαμβάνει καν υπόψη τον αυξανόμενο κίνδυνο μιας διάλυσης της Ευρωζώνης. Επί χρόνια, λένε στην Ισπανία και σε άλλα ευρωπαϊκά έθνη με προβλήματα, ότι μπορούν να ανακάμψουν μόνο μέσω ενός συνδυασμού δημοσιονομικής λιτότητας και «εσωτερικής υποτίμησης», που σημαίνει βασικά μείωση μισθών. Συμφωνούμε απόλυτα, καθώς η πολιτική αυτή μας έχει συντρίψει.

Αν τα συνδυάσετε όλα αυτά, θα έχετε την εικόνα μιας ευρωπαϊκής πολιτικής ελίτ που είναι πάντα έτοιμη να σπεύσει σε δράση για να υπερασπιστεί τις τράπεζες, αλλά κατά τα άλλα εντελώς απρόθυμη να παραδεχθεί ότι η πολιτική της δεν σώζει τους ανθρώπους, που υποτίθεται ότι υπηρετεί η οικονομία. Είναι επίσης μια νοοτροπία που θεωρεί ότι ο οικονομικός πόνος λυτρώνει κατά κάποιον τρόπο, νοοτροπία που ένας Βρετανός δημοσιογράφος ονόμασε «σαδομονεταρισμό».

Βαρύγδουπες αλλά ορθές οι διαπιστώσεις. Εντάξει...

«It’s the economy, stupids» / «είναι η οικονομία, ανόητοι»... θα προσθέσει η στήλη.

Επίσης οι δύο κορυφαίοι οικονομολόγοι Φέργκιουσον και Ρουμπινί καταγγέλλουν ότι ειδικά η Γερμανία δεν διδάσκεται από την Ιστορία. Κολλημένοι στον φανταστικό κίνδυνο ενδεχόμενου πληθωρισμού, οι Γερμανοί σήμερα αποδίδουν περισσότερη σημασία στο 1923 (χρονιά του υπερπληθωρισμού) παρά στο 1933 (θάνατος της δημοκρατίας). Καλά θα έκαναν να θυμηθούν ότι μία ευρωπαϊκή τραπεζική κρίση δύο χρόνια πριν από το 1933 συνέβαλε καθοριστικά στην κατάρρευση της δημοκρατίας - και όχι μόνο στη δική τους χώρα, αλλά σχεδόν σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Τι συνέβη τότε; Μετά την τραπεζική κρίση ακολούθησε το «μορατόριουμ Χούβερ»: Η αποπληρωμή του πολεμικού χρέους του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και των πολεμικών αποζημιώσεων διεκόπη. Έπειτα απ’ αυτό, σχεδόν όλες οι χρεωμένες χώρες δεν τακτοποίησαν κανένα ή μόνο ένα μέρος του εξωτερικού τους χρέους, και πρώτη απ’ όλες η Γερμανία. Το 1932 ο αριθμός των ανέργων στην Ευρώπη έφτασε σε ένα επώδυνα πολύ υψηλό επίπεδο: Τον Ιούλιο του 1932, το 49% των μελών των γερμανικών συνδικάτων ήταν χωρίς δουλειά. Οι πολιτικές συνέπειες είναι γνωστές. Αλλά οι εθνικοσοσιαλιστές ήταν απλώς το χειρότερο από μια ολόκληρη σειρά εξτρεμιστικών κινημάτων, τα οποία επωφελήθηκαν πολιτικά από την κρίση.

Όπως επισημαίνουν σε κοινή τους συνέντευξη στο Der Spiegel «Βρισκόμαστε στο παρά ένα στην Ευρώπη; Η γερμανική κοινή γνώμη φαίνεται να μην καταλαβαίνει τη σοβαρότητα της κατάστασης».

Πηγή

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΟΥΔΕΤΕΡΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Του Παναγιώτη Νούτσου *

Λειτουργεί η Εθνική και αντίστοιχα η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία. Σύμφωνα με τη δεύτερη, το 27% του πληθυσμού της χώρας μας τοποθετείται «κάτω από το όριο της φτώχειας» (με στοιχεία του έτους 2010), ενώ σύμφωνα με την πρώτη η «καταγεγραμμένη» ανεργία από 14% έφτασε το 21% τον Νοέμβριο του 2011. Και όλα αυτά πριν αρχίσει να εφαρμόζεται το νέο «μνημόνιο». Το ερώτημα όμως που διατυπώνεται κάθε φορά είναι διπλό: Η «φτώχεια» πώς καθορίζεται και συναφώς πώς αντιμετωπίζεται;

Ο πιο εύκολος τρόπος, αυτόν δηλαδή που έχουν εισαγάγει οι κρατικές γραφειοκρατίες και οι «ουδέτεροι» διεθνείς οργανισμοί παρακολούθησης της οικονομίας του πλανήτη μας, είναι να καθορίζεται κάποιο «όριο». Και τούτο να φαίνεται ότι λαμβάνει υπόψη τον βαθμό ικανοποίησης των «βασικών» αναγκών του ανθρώπινου όντος, με συμφωνημένο «όριο επιβίωσης» τα λιγοστά δολάρια. Ετσι λοιπόν αριθμητικά επιμετρείται σε συγκριτικό πίνακα, εθνικό και κατ' επέκταση ατομικό, το «κατά κεφαλήν εισόδημα».

Τη φτώχεια όμως, σε κάθε περίπτωση, τη συνέχουν οι συνθήκες εκμετάλλευσης και κυριαρχίας της υφιστάμενης κοινωνίας. Ετσι προκύπτει η φτώχεια ως αποτέλεσμα της οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής σύστασης των ταξικών διαιρέσεων. Αυτονόητα δεν συνιστά την «περιθωριοποίηση» κάποιων «κοινωνικά αποκλεισμένων» αλλά εγγενές δομικό στοιχείο των κοινωνικών σχηματισμών που γνωρίζουμε.

Από την πλευρά μάλιστα των υποκειμένων, κάποτε, στο πλαίσιο αυτής της κυριαρχίας, εσωτερικεύονται οι καταστάσεις φτώχειας με ένα αίσθημα «αυτοενοχοποίησης» λόγω της «ανομίας» των συμπεριφορών τους απέναντι στην «ομαλή» λειτουργία της κοινωνίας που τα «περιθωριοποιεί».

Με ανάλογο τρόπο μπορεί να συζητηθεί η «ακρίβεια» ως η συνεχώς μεγαλύτερη απόσταση της τιμής των προϊόντων και των αγαθών από την εκάστοτε προηγούμενη τιμή τους; Αρκεί τάχα να συνδυάζουμε αυτό το γεγονός με τη μηδενική ή την ελάχιστη αύξηση των μισθών και των εισοδημάτων; Οχι, αν δεν συνυπολογισθεί ταυτόχρονα η αύξηση των κερδών με την ιδιοποίηση του υπερπροϊόντος και την αδυναμία του κράτους να επανακαθορίζει τις σχέσεις κεφαλαίου και εργασίας.

Στον πλανήτη μας είναι αναγνωρίσιμοι όσοι διατείνονται ότι η φτώχεια προκύπτει ως «παθολογία» ενός «υγιώς» κατά τα άλλα υπάρχοντος κοινωνικού σχηματισμού. Ή έστω όσοι κάνουν την παραχώρηση να μιλούν για «απόβλητα» που η αναδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων εκτοξεύει στο «περιθώριο». Υπόκειται βέβαια η απόπειρα αντιμετώπισης του «φαινομένου» της φτώχειας ερήμην της δομής των ταξικών κοινωνικών σχηματισμών και συνακόλουθα με την απαλλαγή της ευθύνης από τη γένεση και την εξάπλωσή του. Υπάρχουν συνάνθρωποι που τους δακτυλοδεικτούν, πρωταίτιους και συναίτιους; Ή, ακόμη περισσότερο, που έχουν αναγάγει τη «non-pauvreté» σε δικαίωμα; Με ενδιάμεση κατάκτηση το «βασικό εισόδημα» μέσα από την αναδιανομή των πόρων ενός κράτους.

 

Ο κ. Παναγιώτης Νούτσος είναι καθηγητής της Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

 

Πηγή

ΣΤΟΓΚΡΕΜΟ ΜΕ ΑΕΡΟΣΑΚΟ Ή ΓΥΡΙΖΟΥΜΕ ΜΕ ΤΑ ΠΟΔΙΑ;

Ένα παλιό τραγούδι του Χατζηδάκι έλεγε:

 

"Σε κάθε δρόμο πάντα υπάρχει ένας γκρεμός

Αρκεί στην ώρα να τον δεις και να ξεφύγεις"

 

 

 

 

Η χώρα μας έχει φτάσει στο γκρεμό του δρόμου που διάλεξε (ή της διάλεξαν) και ή θα πάει ένα βήμα "μπροστά" και θα γκρεμοτσακιστεί ή θα πάρει την απόφαση να ξεφύγει απ' αυτόν τον βέβαιο γκρεμό και να αλλάξει περπατησιά με την ελπίδα ότι απ' τον επόμενο γκρεμό θα μπορέσει να ξεφύγει πιο γρήγορα και πιο εύκολα.
Αυτή τη στιγμη κρεμόμαστε στο χείλος του γκρεμού κι οι μπροστινές ρόδες είναι ήδη στον αέρα.
Αν βάλουμε μπρος, τότε θα πέσουμε στα σίγουρα, είτε πρώτη βάλουμε είτε όπισθεν.
Και δε μας σώζει ούτε ο... μνημονιακός αερόσακος!
Τι να σου κάνει ένας αερόσακος άλλωστε, αν πέσουμε από τόσα μέτρα γκρεμό;
Η αλλη επιλογή είναι να κάνουμε προσεκτικές κινήσεις, να βγει ο οδηγός εξω για να πάει το βάρος προς τα πίσω καθίσματα (λαός), να ισορροπήσουμε έστω και στο όριο και να βγούμε σιγά-σιγά όλοι να σπρώξουμε με τα χέρια μας προς τα πίσω για να τραβήξουμε το αμάξι απ' το χείλος του γκρεμού.
Υπάρχει η πιθανότητα να τα καταφέρουμε και να τραβήξουμε τα αμάξι απ' το χείλος του γκρεμού, να ξαναμπούμε μέσα και να συνεχίσουμε το δρόμο μας γι' αλλού.
Αν δεν τα καταφέρουμε να το σπρώξουμε προς τα πίσω, τότε υπάρχει και η πιθανότητα να μας πέσει το αμάξι στο γκρεμό. Αλλά εμείς θα ζούμε. Εδώ θα είμαστε για να ξαναπάρουμε αυτοκίνητο σιγά-σιγά.
Ως τότε μπορεί να πηγαίνουμε με τα πόδια, αλλά θα ζούμε!
Κανείς δεν πέθανε επειδή πήγαινε με τα πόδια.
Εντάξει, μπορεί να μην εχουμε τη δυνατότητα να διανύσουμε γρήγορα μεγάλες αποστάσεις ή να κουβαλήσουμε μεγάλα φορτία, αλλά σιγά-σιγά θα πάρουμε μια βέσπα, ένα παπάκι, μια χιλιάρα μηχανή και θα ξαναφτάσουμε στο αυτοκίνητο πιο ομαλά και πιο σίγουρα.
Όταν πραγματικά θα μπορούμε να έχουμε αυτοκίνητο.
Η άλλη επιλογή είναι να παραμείνουμε στο αμάξι στο χείλος του γκρεμού, να βάλει μπρος τη μηχανή ο οδηγός και να ελπίσουμε στις δυνατότητες των αερόσακων του αυτοκινήτου.
Διαλέγουμε και παίρνουμε.
Τώρα η μηχανή είναι σβηστή και όλοι περιμένουμε την απόφαση των πίσω καθισμάτων (λαός).
Κι όπως έλεγε και το τραγούδι του Χατζηδάκι:

Ένας γκρεμός μες στη ζωή μας είν' ο χωρισμός
της ευτυχίας κόβει απότομα τη στράτα
βρες άλλο δρόμο όσο ακόμα είν' ο καιρός
και με τον άνθρωπο που πόνεσες περπάτα.

Πηγή

ΓΙΑΤΙ Η ΕΛΛΑΔΑ;

Του Μάριο Βάργκα Λιόσα

Η Ελλάδα δεν μπορεί να πάψει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ευρώπης, χωρίς η τελευταία να μετατραπεί σε μια γκροτέσκα καρικατούρα του εαυτού της, καταδικασμένη στην πιο παταγώδη αποτυχία. Η Ελλάδα είναι το σύμβολο της Ευρώπης.
Σε εκείνο το δείπνο, πριν από μερικά χρόνια, κάθισα δίπλα σε μια ηλικιωμένη κυρία που κάλυπτε τα μάτια της με μεγάλα σκούρα γυαλιά. Ήταν συμπαθητική, κομψή, μιλούσε εξαίσια γαλλικά και, παρόλο που κατέβαλλε μεγάλες προσπάθειες για να το κρύψει, σε ό,τι έλεγε και σκεφτόταν έλαμπε ένας τεράστιος πολιτισμός. Μόνο στα μισά του δείπνου αντιλήφθηκα, από την ιδιαίτερη προσοχή με την οποία χειριζόταν τα μαχαιροπήρουνα, πως ήταν τυφλή ή, τουλάχιστον, ότι η όρασή της ήταν πολύ περιορισμένη. Μόνο όταν χωρίσαμε μετά το δείπνο, ανακάλυψα ότι η Ζακλίν ντε Ρομιγί ήταν μια μεγάλη ελληνίστρια, καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στην École Normale και στη Σορβόννη, η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια του Κολεγίου της Γαλλίας και μία από τις λίγες εκπροσώπους του γυναικείου φύλου στη Γαλλική Ακαδημία.
Το πρώτο βιβλίο της που διάβασα, το Γιατί η Ελλάδα;, με εντυπωσίασε όσο και η ίδια. Παρά το γεγονός ότι αυτά που γράφει έχουν συμβεί πριν από είκοσι πέντε αιώνες, είναι εξαιρετικά επίκαιρα και η ανάγνωσή τους θα έπρεπε να είναι υποχρεωτική για τους Ευρωπαίους τούτες τις μέρες που, τρομοκρατημένοι από αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα, το ιλιγγιώδες χρέος της, την πολιτική αναρχία, τη φοβερή φτώχεια και την άνοδο του φασιστικού και κομμουνιστικού εξτρεμισμού στις τελευταίες εκλογές, πιστεύουν ότι η έξοδος της χώρας από το ενιαίο νόμισμα, και ακόμη και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι αναπόφευκτη έως και αναγκαία.
Το βιβλίο εξηγεί πώς η νεαρή Ζακλίν διάβασε στα σχολικά της χρόνια Θουκυδίδη και πώς η εντύπωση που της προκάλεσε ο ένας από τους δύο πατέρες της Ιστορίας (μαζί με τον Ηρόδοτο) κατεύθυνε την κλίση της στη μελέτη της κλασικής Ελλάδας, στην οποία θα αφιέρωνε τη ζωή της. Το δοκίμιο κάνει έναν απολογισμό, με τρόπο σαφή, ψυχαγωγικό και βαθύ –σπάνιος συνδυασμός για ειδικό– εκείνου του θαυμαστού 5ου αιώνα προ Κοινής Εποχής στον οποίο ιστορία, φιλοσοφία, τραγωδία, πολιτική, ρητορική, ιατρική, γλυπτική έφτασαν στο απόγειό τους στην Ελλάδα, και έθεσαν τα θεμέλια γι’ αυτό που τελικά θα ονομαζόταν δυτικός πολιτισμός.
Ο Όμηρος και ο Ησίοδος είναι σημαντικά προγενέστεροι του 5ου αιώνα, φυσικά, ενώ υπάρχουν καλλιτέχνες, διανοητές και κωμωδιογράφοι και μετά την εν λόγω ιστορική περίοδο. Το βιβλίο δεν διστάζει να υποχωρεί ή να προχωρεί στον χρόνο, ώστε να τους εντάξει όλους στην ελληνική κληρονομιά, παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος αυτού που αποκαλεί «μια ξενάγηση μέσα από τα κείμενα» επικεντρώνεται σε εκείνο το μικρό χρονικό διάστημα των 100 χρόνων, όπου στον περιορισμένο χώρο του ελληνικού κόσμου υπάρχει μια ορμητική έκρηξη, μια φρενήρης δημιουργικότητα σε όλους τους τομείς του πνεύματος, με ιδέες, αισθητικά πρότυπα, πνευματικά μοντέλα, εφευρέσεις και ανακαλύψεις, χάρη στις οποίες ο πολιτισμός του λόγου θα έπαιρνε μια κρίσιμη απόσταση από όλους τους άλλους πολιτισμούς του παρελθόντος και της εποχής του, και, χωρίς να το επιδιώκει ή να το γνωρίζει, θα άλλαζε για πάντα την παγκόσμια ιστορία.  
Η Ζακλίν ντε Ρομιγί καταδεικνύει ότι στην Ελλάδα γεννήθηκαν, ή απέκτησαν μια πραγματική υπόσταση και έναν δυναμισμό που ποτέ πριν δεν είχαν υπάρξει στην κοινωνική ζωή κανενός λαού, οι καθοριστικοί παράγοντες της ανθρώπινης προόδου, όπως η δημοκρατία, η ελευθερία, το δίκαιο, η τέχνη και ο λόγος χωρίς τα δεσμά της θρησκείας, οι έννοιες της ισότητας, της υπεροχής του ατόμου, του πολίτη, και ένας μοναδικός, νέος τρόπος σύνδεσης του ανθρώπου με τη μετά θάνατον ζωή και τους θεούς, και, φυσικά, οι ιδέες της ομορφιάς και της ασχήμιας, του καλού και του κακού, της ευτυχίας και της δυστυχίας που, αν και με τις αναπόφευκτες αποχρώσεις και προσαρμογές που έχει επιβάλει η ιστορία, παραμένουν εν ισχύι.
Προκαλεί τον θαυμασμό το ότι ένας λαός τόσο μικρός και τόσο ελάχιστα συνεκτικός πολιτικά, φτιαγμένος από λίγες πόλεις και αποικίες απλωμένες σε όλη την Ευρώπη και τη Μικρά Ασία, οι οποίες διατηρούσαν μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας μεταξύ τους, ένας λαός ενστικτωδώς απρόθυμος να δημιουργήσει μια αυτοκρατορία, να ασκήσει αυτοκρατορική εξουσία και να υποστεί την κυριαρχία ενός τυράννου (όπως έκαναν όλοι οι άλλοι) ήταν σε θέση να αφήσει στην ιστορία της ανθρωπότητας ένα ίχνος τόσο βαθύ, τόσο παρόν τόσους πολλούς αιώνες αργότερα, όταν σχεδόν όλες οι άλλες μεγάλες αυτοκρατορίες ή πολιτισμοί –οι Πέρσες και οι Αιγύπτιοι, για παράδειγμα– αποτελούν σήμερα ως επί το πλείστον, χωρίς να ξεχνάμε κανένα από τα θαύματά τους, μουσειακά κομμάτια.
Δεν ήταν ατύχημα ούτε έργο της τύχης, υπήρχαν λόγοι γι' αυτό και στο βιβλίο της Ζακλίν ντε Ρομιγί παρελαύνουν μπροστά στα μάτια μας με το ίδιο παράστημα, την ομορφιά και την κομψότητα που με μάγεψαν εκείνο το βράδυ στη συνομιλία μας. Οι σωκρατικοί και πλατωνικοί διάλογοι, εκτός του ότι ήταν ένας τρόπος φιλοσοφικής διδασκαλίας, μας εξηγεί η συγγραφέας, έμαθαν στους ανθρώπους ότι η συνομιλία, η συζήτηση σε ομάδες, είναι ένας πιο πολιτισμένος και ηθικός τρόπος συνύπαρξης απ’ ό,τι οι διαταγές ή η υπακοή, είναι μια μορφή επικοινωνίας που αναγνωρίζει ή καθιερώνει εξαρχής μια βασική ισοτιμία, μία αμοιβαιότητα δικαιωμάτων μεταξύ των συνομιλητών. Έτσι αναδύθηκε η ελευθερία, έπαψε ο άνθρωπος να είναι ζώο, γεννήθηκε αληθινά η ανθρωπιά του ανθρώπου.
Αυτή η παρουσίαση στο Γιατί η Ελλάδα; δεν εμφανίζεται ως μια αφηρημένη συζήτηση, αλλά μέσα από σχόλια και λογοτεχνικά αποσπάσματα, γιατί, όπως η συγγραφέας ποτέ δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει, ό,τι αποτελεί έναν πολιτισμό εκπροσωπείται κατ' ουσίαν στα λογοτεχνικά του έργα, και η πραγματική κριτική είναι αυτή που ερευνά την ποίηση, την πεζογραφία, το θέατρο, το δοκίμιο που παράγει μια κοινωνία καθώς αναζητά τις κρυμμένες αλήθειες που τροφοδοτούν τη φαντασία της και διαπερνούν τις περιπέτειες και τους ήρωες στους οποίους οι καλλιτέχνες έδωσαν ζωή για να κατευνάσουν τη δίψα των ανθρώπων της για το απόλυτο, τη δίψα τους να ζήσουν άλλες ζωές.
«Χωρίς να το ξέρουμε, αναπνέουμε τον αέρα της Ελλάδας κάθε στιγμή», γράφει σε μια από τις σελίδες του. Ένα από τα μεγάλα παράδοξα είναι ότι οι Έλληνες, οι οποίοι ποτέ δεν κατέκτησαν κανέναν λαό και πολέμησαν μόνο για την υπεράσπιση της ελευθερίας τους, αργότερα κυριάρχησαν διακριτικά σε όλο τον κόσμο, αρχίζοντας από τη Ρώμη, της οποίας οι λεγεώνες πίστεψαν ότι κατέλαβαν άκοπα την Ελλάδα, όταν στην πραγματικότητα θα ήταν οι ηττημένοι που θα κατόρθωναν να διεισδύσουν στον νου, στο πνεύμα και ακόμη και στη γλώσσα του κατακτητή. (Το δοκίμιο αποκαλύπτει ότι επί πολλά χρόνια εθεωρείτο εκλεπτυσμένο για τις ρωμαϊκές οικογένειες των συγχρόνων του Κικέρωνα και του Βιργιλίου να μιλούν ελληνικά.)
Είναι αλήθεια ότι η Ελλάδα του σήμερα είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που έκτισε τον Παρθενώνα, από εκείνη στην οποία φιλοτέχνησε τα γλυπτά του ο Φειδίας και αγόρευσε ο Σόλωνας. Στους είκοσι πέντε αιώνες που μεσολάβησαν ο λαός της έχει βιώσει ίσως πιο πολλές συμφορές και καταστροφές από τους περισσότερους άλλους: εξωτερικούς και εμφυλίους πολέμους, κατοχές που επί αιώνες κατέστρεψαν την ελευθερία της, τυραννίες και απομόνωση που αρκετές φορές απείλησαν να τη διαλύσουν. Σήμερα το πρωί διάβασα στην International Herald Tribune μια τρομακτική περιγραφή της κατάστασης της οικονομίας της, για τα τερατώδη προνόμια που απολάμβαναν όλα αυτά τα χρόνια οι εφοπλιστές, ο τραπεζίτες και οι πιο πλούσιοι επιχειρηματίες, απαλλασσόμενοι από την καταβολή φόρων, και για τις περιουσίες που έχουν διαφύγει και εξακολουθούν να διαφεύγουν από τη χώρα προς την Ελβετία και τους ασφαλέστερους φορολογικούς παραδείσους ανά τον κόσμο, ενώ οι Έλληνες εξακολουθούν να γίνονται φτωχότεροι, να βλέπουν τους μισθούς τους να συρρικνώνονται ή να περνούν στην ανεργία, στην επαιτεία και την πείνα.
Στο πλαίσιο αυτό, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί Έλληνες ψήφισαν στις πρόσφατες εκλογές ναζί και εξτρεμιστές της αριστεράς, αλλά το ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί Έλληνες που πιστεύουν στη δημοκρατία, και ότι οι δημοσκοπήσεις για τις επόμενες εκλογές δείχνουν πως τα κόμματα της κεντροδεξιάς, του κέντρου και της κεντροαριστεράς που υπερασπίζονται την ευρωπαϊκή επιλογή και αποδέχονται τους όρους που έχουν επιβάλει οι Βρυξέλλες για τη σωτηρία της Ελλάδας, θα μπορούσαν να έχουν την πλειοψηφία και να σχηματίσουν κυβέρνηση.
Η ελπίδα μου είναι ότι αυτό θα συμβεί επειδή, απλά, η Ελλάδα δεν μπορεί να πάψει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ευρώπης, χωρίς η τελευταία να γίνει μια γκροτέσκα καρικατούρα του εαυτού της, καταδικασμένη στην πιο παταγώδη αποτυχία. Η Ευρώπη γεννήθηκε εκεί, στους πρόποδες της Ακρόπολης, είκοσι πέντε αιώνες πριν, και ό,τι καλύτερο έχει, ό,τι αποδέχεται και θαυμάζει περισσότερο στον εαυτό της, συμπεριλαμβανομένης της χριστιανικής θρησκείας –μία από τις πιο όμορφες σελίδες του δοκιμίου της Ζακλίν ντε Ρομιγί εξηγεί γιατί τα περισσότερα Ευαγγέλια γράφτηκαν στα ελληνικά– καθώς και των δημοκρατικών θεσμών, της ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει τις μακρινές ρίζες του σε αυτή τη μικρή γωνιά της γηραιάς ηπείρου, στις ακτές του Αιγαίου, όπου το φως του ήλιου είναι πιο δυνατό και η θάλασσα πιο γαλάζια. Η Ελλάδα είναι το σύμβολο της Ευρώπης και τα σύμβολα δεν μπορούν να καταλυθούν χωρίς αυτό που ενσαρκώνουν να καταρρεύσει και να αποσυντεθεί σε εκείνη τη βάρβαρη σύγχυση του παραλογισμού και της βίας από την οποία μας έβγαλε ο ελληνικός πολιτισμός.

Μετάφραση από τα Ισπανικά Μαργαρίτα Μπονάτσου

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ισπανική εφημερίδα El Pais την περασμένη Κυριακή 3 Ιουνίου

Πηγή

Ο ΚΟΠΕΤΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Του Δημήτρη Πλιάτσικα

‘’Όποιος δεν φοβάται τη μορφή του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει’’. Η ρήση του Μάνου Χατζιδάκη αποτέλεσε ίσως τον πρόδρομο των σημερινών πολιτικών γεγονότων που βιώνει η Ελλάδα. Ο ίδιος αναφέρει, ‘’ η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει η ομορφιά’’.Η υποταγή και ο εθισμός σε μια τέτοια συνύπαρξη ή συνδιαλλαγή δεν προκαλεί τον κίνδυνο της αφομοίωσης ή της λήθης, του πώς πρέπει, του πώς οφείλουμε να σκαφτόμαστε και να μιλάμε;
Αναμφισβήτητα, αρχίσαμε να το ανεχόμαστε. Και η ανοχή πολλαπλασιάζει τα ζώα στη δημόσια ζωή, τα ισχυροποιεί και τα βοηθά να συνθέσουμε με ακρίβεια τη μορφή του τέρατος που προΐσταται, ελέγχει και μας κυβερνά.
Αλησμόνητα, θα χαραχτεί στη μνήμη όλων μας το συμβάν που έλαβε χώρα σήμερα στην πρωινή εκπομπή του Γ.Παπαδάκη. ¨Ένας εκλεγμένος βουλευτής της Χρυσής Αυγής αφού ρίξει νερό σε μία βουλευτή αντίπαλης πολιτικής παράταξης χτυπάει μια τρίτη βουλευτή μιας ακόμη αντίθετης παράταξης από τη δική του. Αναρωτιέμαι πώς ορίζεται η πράξη αυτή….. Δυσκολεύομαι να ορίσω… νομίζω οι λέξεις είναι πολύ φτωχές για να δώσω έναν ολοκληρωμένο ορισμό.
Το μόνο σίγουρο είναι πως η πράξη αυτή και άλλες παρόμοιες είναι τουλάχιστον καταδικαστέες και αποτελούν θρήνο για τη γενέθλια χώρα της Δημοκρατίας. Η εικόνα ενός άνδρα ο οποίος έχει σωματικά μυϊκή υπεροχή να τολμάει να σηκώνει το χέρι και δει δημοσίως σε μια γυναίκα είναι τουλάχιστον κραυγαλέα και αποτρόπαιη.
Ο εκάστοτε αντιμαχόμενος διάλογος ακόμη και οι έντονοι διαξιφισμοί που γίνονται μεταξύ πολιτικών καθημερινά στα τηλεοπτικά παράθυρα πρέπει να διεξάγονται επι ίσοις όροις. Λεκτικά ο καθένας μπορεί να επιτίθεται αλλά στη σωματική βία ο άνδρας λόγω της φύσης του υπερτερεί κατά πολύ. Οπότε είναι τουλάχιστον αδιανόητο να συμβαίνει.
Κατανοώ τη δυσαρέσκεια , την απογοήτευση, τον θυμό την οργή όλων των Ελλήνων. Η χώρα μας έχει φτάσει σε ένα τέλμα και τα προβλήματα της τείνουν να οξύνονται καθιστώντας το μέλλον ιδιαίτερα δυσοίωνο.
Το κίβδηλο πολιτικό σύστημα σαφέστατα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για τη σημερινή εικόνα που παρουσιάζει η χώρα μας. Η τιμωρία όμως των εκάστοτε <<κενών >> πολιτικών δεν άργησε να έρθει. Η τιμωρία όμως δεν θα έρθει με τον εκφοβισμό και το γρονθοκόπημα, τα οποία φαίνεται να είναι τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα του κόμματος της Χρυσής Αυγής.
Το γεγονός ότι το συγκεκριμένο κόμμα ψηφίστηκε από τον ελληνικό λαό δεν αμφισβητείται από κανέναν. Θα πρέπει όμως όλοι να αναρωτηθούμε γιατί; Οι λόγοι ίσως να ποικίλουν. Σίγουρα όμως θα πρέπει να ξαναδούμε όλοι τη Χρυσή Αυγή με περισσότερη Φειδώ, πριν ξανά ασκήσουμε το εκλογικό μας δικαίωμα.
Γιατί σίγουρα, όταν χτύπησαν τον λαθρομετανάστη δεν είπα τίποτα, ενδόμυχα ίσως να μου άρεσε κιόλας, όταν χτύπησαν το δημοσιογράφο είπα καλά του καναν , όταν χτύπησαν τον πολιτικό πανηγύριζα, όταν χτύπησαν εμένα;
Κλείνοντας θα ήθελα απευθυνόμενος σε όλους να αναρωτηθώ αν μας προκαλούν τρόμο όλα αυτά. Γιατί αν δεν μας τρομάζει το πρόσωπο του τέρατος, πρέπει να φοβόμαστε γιατί αυτό σημαίνει ότι αρχίζουμε να του μοιάζουμε.

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΕΡΝΤΕ

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Ω έχει πια το παραμύθι όνομα. Ο τύπος του Αγέλαστου ονομάζεται Ελλάδα. Δεν βλέπει πλέον κανείς πουθενά γελαστά πρόσωπα. Τα περισσότερα μορφάζουν, παραμορφωμένα μάλλον, από τις βαριές έγνοιες, την κατάθλιψη και τη γενική ατομική και εθνική απαξίωση περιφέρονται σε δρόμους, με αυτοκίνητα ή σιωπηλά πίνουν έναν πικρό καφέ σε καφενεία και ένα ξεροσφύρι σε ταβερνεία οι λαϊκοί άνθρωποι.

Ένας λαός που δεν γελάει αλλά συνάμα και δεν κλαίει, αλλά σιωπά είναι άκρως επικίνδυνος. Γιατί το γέλιο και το κλάμα εκτονώνουν, ανακουφίζουν, διασκεδάζουν και τη μελαγχολία και την κόπωση και την απογοήτευση και το πένθος.

Προσέξατε πως έχει πλέον εξαφανιστεί η αθηναϊκή ένδοξη επιθεώρηση;

Δεν έχει πλέον αντικείμενο αφού η γελοία πολιτική σκηνή διεκδικεί κάθε μέρα τα βραβεία της.

Πώς ο νέος Χατζηχρήστος, Μουστάκας, Σταυρίδης (που κι αυτοί έλειψαν, πιθανόν λόγω ελλείψεως αντικειμένου) θα μιμηθούν τον αγράμματο πολιτικάντη, τον φαυλεπίφαυλο τραπεζορήτορα, τον παπαρδέλα υποψήφιο, το λαμόγιο κομματάρχη, όταν η τέχνη της σάτιρας έχει ως κύριο μέσο την υπερβολή, την εξόγκωση, την καρικατούρα.

Τώρα η ζωή έφτασε και ξεπέρασε την τέχνη της σάτιρας. Το πρωτότυπο είναι γελοιωδέστερο από το μίμημα, η καρικατούρα κυκλοφορεί στα ψηφοδέλτια και στα έδρανα της Βουλής.

Αλλά οι σκέψεις γίνονται μελαγχολικότερες αν σκεφτεί κανείς πως για να υπάρξουν οι καραγκιόζηδες υπάρχει πάντα ένας καραγκιοζοπαίχτης και ένα κοινό: χαζοχαρούμενο.

Πηγή

ΚΑΦΚΙΚΟ ΣΚΗΝΙΚΟ

Του Κώστα Λεονταρίδη

H είσοδος έχει επώδυνο αντίτιμο. Ωστόσο, η πλατεία είναι κατάμεστη από άτομα κάθε ηλικίας. Κάθονται και στους διαδρόμους, άλλοι στέκονται όρθιοι. Η ατμόσφαιρα βαριά, στα όρια της δύσπνοιας.

Το έργο έγινε διάσημο σε όλο τον κόσμο. Το υπογράφει κάποιος Κάφκα. Διαχρονικός συγγραφέας, λένε, οικουμενικός. Η σκηνοθεσία και τα σκηνικά είναι προϊόν ομαδικής δουλειάς. Ο χώρος της δράσης, εξαιρετικά ευρύχωρος. Στο βάθος, ένα τεράστιο πανό, με κολάζ από γεγονότα και εμβληματικές φιγούρες των αιώνων.

Αρχαίοι, μάχες, θρίαμβοι και σκλαβιές. Φουστανελοφόροι, πολιορκίες, έξοδοι. Βασιλιάδες, συμμαχίες, πόλεμοι στη σειρά, άφθονο αίμα. Εμφύλιες συγκρούσεις. Μια χώρα που μεγαλώνει και ψηλώνει. Μάρμαρα που κακιά σκουριά δεν τα πιάνει.

Στο κέντρο της σκηνής, ένα μεγάλο τραπέζι. Κάθονται άνθρωποι που φωνασκούν, χειρονομούν, δείχνουν να τσακώνονται. Θα υπάρχουν πολλά που τους χωρίζουν.

Ενας άνδρας όρθιος, λιπόσαρκος με μαύρα φλογερά μάτια, φοράει γκρίζο κοστούμι. Αυτοσυστήνεται ως κύριος Κ. Τίποτε άλλο. Είναι ο αφηγητής. Η φωνή του σκληρή, απόμακρη, σε παγώνει. Σχολιάζει λιτά, ωμά, όσα βλέπουμε επί σκηνής.

Ανθρωποι ψάχνουν στα σκουπίδια. Βουτούν μέσα στους κάδους. Δίπλα κρέμονται σακούλες με τρόφιμα. Τρίμματα συμπόνιας. Περνούν μελαψοί μαραθωνοδρόμοι σπρώχνοντας καροτσάκια κατάφορτα από μέταλλα.

Παρακάτω συσσίτια, πλαστικά κεσεδάκια. Μερίδες ημερήσιας ανακούφισης. Εξω από ένα δημοτικό σχολείο, ένα φορτηγάκι. «Βρεφοκομείο Αθηνών». Ηρθε το φαγητό.

Πεζοδρόμια με οσμή απόπατου. Ενα παιδί μόνο από κόκκαλα αδιαφορεί για τους περαστικούς που κρατούν τη μύτη τους. Στρέφει μια σύριγγα στον εαυτό του.

Καλοντυμένος κύριος σταματάει άγνωστό του. Ψιθυρίζει παρακλητικά: «Ο,τι μπορείτε για τα φάρμακα της γυναίκας μου».

Μια ταμπέλα: «Επίδομα ανεργίας». Ουρές από ετερόκλητους ανθρώπους.

Ενας γέροντας αιμόφυρτος στα σκαλιά του σπιτιού του, ερχόταν από την τράπεζα. Τον τσάκισαν. «Ούτε πρόλαβα να τους δω, παιδάκι μου». Κάποιοι άλλοι, χωρίς πρόσωπα, σακάτεψαν ένα μαυρούκο τζαμοκαθαριστή.

Η πιτσαρία της γειτονιάς δέχθηκε επίσκεψη από ένοπλα σαρκοβόρα. Μα πόσοι είναι;

Σε εφορίες και ΔΕΗ αδιαχώρητο. Για διακανονισμούς ή «δηλώνω αδυναμίαν».

Στη σειρά: «Ενοικιάζεται». «Διάλυση λόγω λουκέτου». Ο μυστηριώδης κύριος Κ. έρχεται μπροστά. Εχει τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος. Πίσω του στο τραπέζι ο καβγάς μαίνεται, οι λέξεις αλληλοαλέθονται.

Η φωνή του αφηγητή λυγίζει: «Διαβάζω επιστολή συμπάθειας του από μηχανής θεού για εσάς...».

Η πλατεία αδειάζει υπό συνθήκες ζόφου, συνωστισμού. Διάχυτη μια κατανυκτική συμπόνια του ενός για τον άλλον.

Πηγή

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΒΑΙΜΑΡΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑ...

Της Ζέζας Ζήκου

Η γνωστή τραγική κατάληξη της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, την οποία οι δυνάμεις της Αντάντ μετά το 1918 επέβαλαν (μαζί με τους ταπεινωτικούς όρους των συνθηκών των Βερσαλλιών) στην ηττημένη Γερμανία, δίδαξε στην ανθρωπότητα πολλά πράγματα. Κυρίως, όμως, δίδαξε ότι η κοινωνία βιώνει την έξωθεν επιβολή όρων ως ταπείνωση και ότι η κοινωνική δυσφορία μπορεί να οδηγήσει σε τραγωδία, όταν στην ταπείνωση προστίθεται και αναποτελεσματικότητα, που οδηγεί σε εξαθλίωση (π.χ. από τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης στο οικονομικό κραχ του 1929).

Με το ιστορικό αυτό δίδαγμα, επομένως, άνετα μπορεί κανείς να κατανοήσει τη σημασία της οικονομικής τραγωδίας που επέφεραν στην πατρίδα μας τα Μνημόνια. Σε συνδυασμό με τη βαθιά ύφεση και ανεργία -την οποία ασφαλώς διευρύνει και επιτείνει- καθώς και την τιμωρητική διάθεση διαφόρων ανιστόρητων τεχνοκρατών ή πολιτικών παραγόντων εμπλεκομένων στην εφαρμογή του, ευεξήγητα βιώνεται ως τερατούργημα από την ελληνική κοινωνία.

Βεβαίως, ο αστικός (μου) πολιτισμός επιβάλλει να αποδεχθώ την τήρηση των δεσμεύσεων και την εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων. Πράγματι, το περίφημο ρωμαϊκό «οι συμβάσεις είναι τηρητέες» ή «pacta sunt servanda», από το οποίο άντλησαν ο αστικός πολιτισμός και η αστική ηθική, δεν είναι μόνο ένας ηθικός κανόνας. Θεμελιώνοντας το αξιόπιστο των συναλλαγών και των πιστωτικών δραστηριοτήτων, δημιουργεί δανειοληπτική ικανότητα και γίνεται η βάση της ανάπτυξης. Αλλά τα Μνημόνια στερούνται στοιχείων του αστικού πολιτισμού· καθώς έχουν καταστρέψει τις σχέσεις της κοινωνίας μας με τον πυρήνα του αστικού πολιτισμού, την αξιοπιστία.

Ομως, οι Γερμανοί μπορούν να σταθούν μια στιγμή και να σκεφτούν τη δική τους ιστορία. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Σύμμαχοι θυμήθηκαν τις καταστροφικές συνέπειες των γερμανικών αποζημιώσεων μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ολόκληρο το δημόσιο χρέος των ναζί, που αντιστοιχούσε σε πάνω από το 600% του γερμανικού ΑΕΠ, παραγράφηκε. Το προϋπάρχον απλήρωτο χρέος από την περίοδο της Βαϊμάρης περιορίστηκε σε ένα κλάσμα του αρχικού ποσού. Οι διεκδικήσεις παλαιών χρεών διαχωρίστηκαν αυστηρά από τα ταμεία για τη γερμανική ανοικοδόμηση. Η Γερμανική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία αποπλήρωσε τελικά το τελευταίο μέρος τους μόλις το 2010.

Η Γερμανία ασφαλώς ζούσε πολύ πάνω από τις δυνατότητές της τη ναζιστική περίοδο, ενώ λεηλάτησε και την υπόλοιπη Ευρώπη. Ομως, οι Αμερικανοί όχι μόνο συμφώνησαν να παραγράψουν παλαιά χρέη, αλλά έδωσαν στους Γερμανούς εκατομμύρια δολάρια με το σχέδιο Μάρσαλ.

Η ίδια η Γερμανική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία μετά το 1989 δεν καταδίκασε την πρώην Ανατολική Γερμανία σε λιτότητα για να διορθώσει τη σαθρή κομμουνιστική οικονομία της. Αντιθέτως, ο καγκελάριος Χέλμουτ Κολ επέτρεψε στους Ανατολικογερμανούς να ανταλλάξουν τα σχεδόν άνευ αξίας ανατολικογερμανικά μάρκα με γερμανικά στην πληθωριστική ισοτιμία 1 προς 1 και στη συνέχεια διέθεσε το ισόποσο άνω του ενός τρισεκατομμυρίου ευρώ για την ανόρθωση της ανατολικής οικονομίας. Αν οι Σύμμαχοι και αργότερα η κυβέρνηση της ίδιας της Γερμανίας είχαν εφαρμόσει αυτό που κηρύσσουν τώρα οι Γερμανοί, η Γερμανία θα ήταν σήμερα πολύ φτωχότερη.

Η Γερμανία κερδίζει λίγα και η Ευρώπη πρόκειται να χάσει πολλά καταδικάζοντας εμάς τους Ελληνες στη φτώχεια ως τιμωρία για το αμαρτωλό παρελθόν μας. Η φράου Μέρκελ οφείλει, λοιπόν, να μιμηθεί το πνεύμα του μακροοικονομικού ελέους των Συμμάχων μετά το 1945 και τη δυτικογερμανική γενναιοδωρία προς τους Ανατολικογερμανούς εξαδέλφους τους μετά το 1989.

Η Ελλάδα δεν είναι ηττημένη σε κάποιο πόλεμο. Αλλά η μετατροπή της χώρας μας σε άτυπο προτεκτοράτο έχει γελοιοποιήσει κάθε ιδέα θεσμικής ισοτιμίας στην Ευρωζώνη. Η ταπείνωση... είναι η πιο υποτιμημένη δύναμη στην πολιτική. Οι άνθρωποι θα αφομοιώσουν τις δυσκολίες, την πείνα και τον πόνο. Ομως, τα πιο ανθρώπινα αισθήματα της αναζήτησης αξιοπρέπειας και δικαιοσύνης δεν απορρέουν από συγκεκριμένες ιδεολογίες...

Τέλος, αξίζει να επισημανθεί πως η Γερμανία δεν φοβάται ότι θα ζητήσουμε πραγματικά Επανορθώσεις. Επειδή, εμείς πειθήνια δεν το κάνουμε... Εχει άδικο, λοιπόν, η προπαγάνδα της Γερμανίας, από την εποχή του Φαλμεράιερ, να μας παρουσιάζει σαν «εμποράκους Λεβαντίνους» που κάνουν «ντόρο» για να πάρουν δήθεν «κάτι»;

Σήμερα, και στο αμέσως προσεχές μέλλον, η μνήμη της γερμανικής συμπεριφοράς και ευθύνης στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αναμοχλεύεται στο μυαλό κάθε νοήμονος ανθρώπου (άρα και του δικαστή) εξαιτίας της σύγχρονης μορφής ηγεμονίας που ασκεί η Γερμανία στην Ευρώπη. Το Διεθνές Δικαστήριο, με την καταδικαστική για την Ιταλία πρόσφατη απόφασή του, μάλλον όχι εσκεμμένα φαίνεται ν’ ανοίγει τον δρόμο για συνέχιση των δικαστικών ενεργειών των θυμάτων στις συγκεκριμένες υποθέσεις (αιχμαλωσία Ιταλών πολιτών, σφαγή στο Δίστομο).

Πηγή

ΟΙ ΝΕΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΟΙ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Toυ Peter Frankopan / The New York Times, Διευθυντή Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών στην Οξφόρδη

Ελάχιστοι Ελληνες σήμερα έχουν έναν καλό λόγο να πουν για το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα. Πιστεύουν ότι είναι η πραγματική αιτία της κρίσης, εφόσον διοχέτευσε εύκολο χρήμα στους πολιτικούς τους και τώρα απαιτεί μια ουγγιά «σάρκα» σε χρηματοπιστωτικούς όρους.

Η ίδια ιστορία με την Δ΄ Σταυροφορία. Πριν από 800 χρόνια οι Σταυροφόροι, οι οποίοι είχαν αρχικά ξεκινήσει να πολεμήσουν για τον χριστιανισμό στους Αγίους Τόπους, βρέθηκαν να λεηλατούν την Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της ελληνόφωνης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, λόγω τεράστιων χρεών της προς τη Δύση.

Η συμπεριφορά της Ευρώπης στη σημερινή ελληνική κρίση δεν είναι λιγότερο επαίσχυντη από των Σταυροφόρων. Αν μη τι άλλο, αυτή η μαύρη σελίδα στην ιστορία της Δύσης θα έπρεπε να λειτουργεί ως προειδοποίηση προς τους τραπεζίτες και τους πολιτικούς, οι οποίοι θα προτιμούσαν ίσως να δουν την Ελλάδα να διαλύεται, παρά να αναλάβουν την ευθύνη της δικής τους ακολασίας.

Η Ελλάδα ανήκει σήμερα στην περιφέρεια της Ευρώπης, αλλά τον 12ο αιώνα η Κωνσταντινούπολη αποτελούσε την πύλη ενός κερδοφόρου εμπορίου σε μπαχαρικά, μετάξι και είδη πολυτελείας από την Ανατολή. Το εμπόριο αυτό έκανε πλούσιους τους εμπόρους στην Ευρώπη, όπως οι σημερινές οικονομίες της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Οι Βενετσιάνοι και Γενουάτες έμποροι εξασφάλισαν προνόμια και «παραθυράκια» στην Κωνσταντινούπολη, που θα τα ζήλευαν οι διαχειριστές κεφαλαίων: μπορούσαν να πωλούν φθηνότερα από τους ντόπιους εμπόρους και να φοροδιαφεύγουν. Αποτέλεσμα ήταν η ροή φθηνού χρήματος στις αγορές.

Το 1200 η δραματική συρρίκνωση του εμπορίου στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία επιδεινώθηκε από τις υπερβολικές δαπάνες της Βενετίας, της αντίστοιχης ΕΚΤ του Μεσαίωνα. Εν μια νυκτί, σχεδόν, από το εύκολο χρήμα υπήρξε μία αλλαγή στη σκοτεινή τέχνη της είσπραξης χρεολυσίων. Οπως και στη σημερινή Αθήνα, όταν ξέσπασε η κρίση, κατέστη εμφανές πως κανείς δεν θα αναλάμβανε την ευθύνη για το ότι της παρείχε υπερβολικά δάνεια.

Οι Βενετσιάνοι έμποροι ήταν αμετακίνητοι στο ότι δεν θα κάλυπταν εκείνοι τις ζημίες. Η Κων/πολη και η ελληνόφωνη αυτοκρατορία, καταρρακωμένη από πολιτικές έριδες, βρέθηκε στο στόχαστρο. Μία από τις αντιμαχόμενες φατρίες πρότεινε στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας ως αντάλλαγμα της κάλυψης των ζημιών να τη βοηθήσει στρατιωτικά για να καταλάβει την εξουσία. Η Κων/πολη υποτίμησε την κλίμακα των οφειλών της και υπερεκτίμησε τη σταθεροποιητική συμβολή του στρατού της Βενετίας. Οι Σταυροφόροι σύλησαν και λεηλάτησαν εμπροθέτως τους θησαυρούς της Αυτοκρατορίας, δίκην εγγυήσεων για τα δάνεια. Τους μετέφεραν στη Δ. Ευρώπη και διακόσμησαν καθεδρικούς ναούς και εκκλησίες - ανάμεσα σε αυτούς και οι τέσσερις ορειχάλκινοι ίπποι από το Ιπποδρόμιο της Κων/πολης, που δεσπόζουν στον Αγιο Μάρκο της Βενετίας. Οι κατακτητές έκριναν πολιτικά και δημοσιονομικά ανίκανους τους Ελληνες και το 1204 έστεψαν τον Βαλδουίνο της Φλάνδρας πρώτο αυτοκράτορα της Λατινικής Αυτοκρατορίας της Κων/πολης - ένας διορισμός τύπου ΔΝΤ, ένας άνθρωπος για να κάνει δουλειές με τους Δυτικούς ηγέτες. Πενήντα χρόνια αργότερα, οι Ελληνες ανέκτησαν την εξουσία. Η Κωνσταντινούπολη και η Αθήνα ίσως εθίστηκαν στο εύκολο χρήμα, αλλά τους το δάνεισε η Δύση.

Πηγή

ΕΝΑ ΗΘΙΚΟ ΚΕΝΟ

Του Μιχάλη Μητσού

Μια ομάδα οικονομολόγων πραγματοποίησε πριν από λίγα χρόνια έρευνα σε μερικά χωριά της Ελβετίας για να διαπιστώσει αν οι κάτοικοι θα συμφωνούσαν με την κατασκευή ενός εργοστασίου επεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων στην περιοχή τους. Αν και οι κάτοικοι αντιμετώπισαν με δυσαρέσκεια αυτό το ενδεχόμενο, αναγνώρισαν τη σημασία που θα είχε για τη χώρα τους και ψήφισαν θετικά σε ποσοστό 51%. Οι οικονομολόγοι ρώτησαν στη συνέχεια τους κατοίκους πώς θα ψήφιζαν αν η κυβέρνηση τούς αποζημίωνε για τη φιλοξενία του εργοστασίου με ένα ετήσιο ποσό. Το ποσοστό μειώθηκε αμέσως στο 25%.

Το αποτέλεσμα αυτής της έρευνας φαίνεται βέβαια απίστευτο σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, με την εμπειρία της Κερατέας. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση. Ο καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας στο Χάρβαρντ Μάικλ Σαντέλ (που το βιβλίο του «Δικαιοσύνη - Τι είναι το σωστό» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις) χρησιμοποιεί αυτό το παράδειγμα για να δείξει ότι στη ζωή του ανθρώπου δεν μπορεί όλα να αξιολογούνται με οικονομικά κριτήρια. Κι ότι πολλές φορές η αίσθηση καθήκοντος του πολίτη αποδεικνύεται ισχυρότερη από το χρήμα. Για να χρησιμοποιήσουμε ακόμη ένα παράδειγμα: ποιο σύστημα έχει αποδειχθεί αποτελεσματικότερο, η εθελοντική αιμοδοσία που εφαρμόζεται στην Ευρώπη ή η δυνατότητα πώλησης του αίματός τους που έχουν οι φτωχοί στην Αμερική; Το πρώτο, φυσικά.

Ζούμε σε μια κοινωνία όπου όλα έχουν μια τιμή, γράφει ο...59χρονος αμερικανός φιλόσοφος στο νέο του βιβλίο με τίτλο «Τι δεν μπορεί να αγοράσει το χρήμα» (εκδ. Allen Lane). Στο Ντάλας, τα σχολεία πληρώνουν τους μαθητές δύο δολάρια για κάθε βιβλίο που διαβάζουν. Σε πολλές αμερικανικές πόλεις, μπορείς να πληρώσεις 10 δολάρια για να χρησιμοποιείς κατ' αποκλειστικότητα μια λωρίδα κυκλοφορίας για το αυτοκίνητό σου. Στην Ουάσιγκτον, στελέχη των λόμπι πληρώνουν περαστικούς για να τους κρατούν μια θέση στην ουρά για μια ακρόαση στο Κογκρέσο. Στη Βόρεια Καρολίνα, προβλέπεται αμοιβή 300 δολαρίων για όποιον τοξικομανή δέχεται να στειρωθεί. Ακόμη και το κρανίο σου μπορείς να νοικιάσεις: η Air New Zealand πληρώνει ανθρώπους για να ξυρίζουν το κεφάλι τους και να κυκλοφορούν με τατουάζ που διαφημίζουν την εταιρεία.

Σύμφωνα με τη λογική της αγοράς, το κατά πόσον αυτού του είδους οι συναλλαγές είναι ορθές είναι μια ερώτηση χωρίς νόημα. Σημασία έχει μόνο το αποτέλεσμα. Για τον Σαντέλ, πάλι, πρέπει πάντα να τίθενται δύο ερωτήματα. Είναι σωστό να πωλείται ή να αγοράζεται αυτή η δραστηριότητα ή εκείνο το προϊόν; Η απάντηση είναι κατά κανόνα ΟΧΙ. Η αγοραπωλησία αυτή συνιστά υποβάθμιση; Η απάντηση είναι κατά κανόνα ΝΑΙ. «Η θριαμβολογία της αγοράς στη δυτική πολιτική τα τελευταία 30 χρόνια», λέει στην Γκάρντιαν, «συμπίπτει με ένα ηθικό κενό στην καρδιά της δημόσιας συζήτησης. Πρέπει να θυμόμαστε πάντα ότι η οικονομία δεν είναι μια ουδέτερη επιστήμη. Αλλά ένας κλάδος της ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας».

Πηγή